از طرف امام حسين ( ع ) به عنوان علمدار برگزيده شد . و به خوبى نيز از عهده اين مسؤوليت خطير برآمد . آنگاه كه شمر امان‌نامه براى عباس و برادرانش آورد ؛ با بىباكى و شجاعت به او فرمود : دستت بريده باد ، چه امان زشت و بدى براى ما آورده‌اى ، دشمن خدا ! آيا مىگويى دست از يارى برادر خود حسين ، فرزند فاطمه ( س ) برداريم واطاعت يزيد ناپاكزاده را به‌عهده بگيريم . « 1 » و هنگامى كه امام حسين ( ع ) شب عاشورا به اصحاب خود فرمود : « هر يك از شما يكى از مردان اهل بيت مرا با خود برداريد و در اين تاريكى شب پراكنده شويد و مرا با اين لشكر به حال خود بگذاريد » ، نخستين كسى كه به امام حسين ( ع ) عرض كرد : « براى چه تو را تنها بگذاريم ؟ آيا براى اينكه بعد از تو زنده بمانيم ؟ خدا هرگز چنين روزى را قسمت ما نكند . » حضرت عباس ( ع ) بود و ديگران از او متابعت نمودند . عباس ( ع ) روز عاشورا ديگران را نيز از نظر روحى كمك مىكرد تا در مبارزه مقاومت نشان دهند . او در همين راستا ، به برادران مادرى خود عبدالله و جعفر و عثمان گفت : اينك به ميدان كارزار درآييد ومخلصانه در راه يارى دين خدا با دشمنان او نبرد كنيد ؛ زيرا يقين مىدانم از اين عمل ، زيانى نخواهيد ديد . « 2 » او در روز عاشورا در برابر انبوه دشمنان آنقدر دلاورى نشان داد كه شجاعان قوم را متزلزل و عامهء سپاهيان را هراسان كرد . « 3 » او با دلاورىِ وصف‌ناپذيرى ، نگهبانان شريعه فرات را كنار زد و خود را به آب رساند و هنگام مبارزه با آن روبه صفتان چنين رجز مىخواند : اقاتِلُ الْيَومَ بِقَلْبٍ مُهْتَدى * اذّبَ عَن سِبْطِ النّبىِ احمَدِ اضْرِبكُم بِالصَّارِمِ الْمُهنّد * حتَّى تَحيدُوا عَنْ قِتالِ سيّدى انّى انَا الْعَباس ذُو التَّودد * نَسْلُ عَلِىِّ الْمُرْتَضىالْمُؤيّد « 4 »

--> ( 1 ) اللهوف ، همان ، ص 73 ( 2 ) الارشاد ص 463 ( 3 ) مقتل ابى مخنف ، ص 179 ( 4 ) اكليل المصائب ، محمد بن سليمان تنكابنى ، ص 201